• “Za­yıf­lık kut­sal, güç ise de­ğer­siz­dir. İnsan doğ­du­ğun­da zayıf ve es­nek­tir. Öl­dü­ğün­de güçlü ama çü­rü­müş­tür. Çü­rü­mek ve güç, ölü­mün yol­daş­la­rı­dır. Es­nek­lik ve za­yıf­lık ise var­lı­ğın ta­ze­li­ği­ni ifade eder. Bun­dan ötürü sert­le­şen kay­be­di­yor de­mek­tir.” (Wi­ki­söz)


Genel çer­çe­ve:
Özne olan birey ve top­lum açı­sın­dan ba­kıl­dı­ğın­da es­nek­li­ğin olum­la­na bi­lir­li­ği­nin ya­nın­da bir de olum­suz yanı var. Mad­de­de es­nek­lik, ya­şa­ma uyum an­la­mın­da­dır. Es­nek­li­ği ol­ma­yan madde, di­ren­ci­ni aşan her güç kar­şı­sın­da kı­rı­lır ve iş­lev­siz­le­şir. İnsan­lar ve öteki can­lı­lar için es­nek­lik, ya­şa­ma tu­tun­ma­nın en kısa yo­lu­dur. Es­nek­lik kı­rıl­ma­la­rı önler. Es­nek­lik dik­ka­te alın­dı­ğın­da, alış­kan­lık at­la­nır, kural es ge­çi­lir ve ya­şa­mın akışı ko­lay­laş­tı­rı­lır. Es­nek­lik ile de­ği­şim ve dö­nü­şüm­le­re uyum ara­sın­da yakın bir iliş­ki var. Es­nek­lik reel olana uyar­lan­ma­lı­dır. Bu karar, po­zi­tif yak­la­şım kap­sa­mın­da­dır. Es­nek­lik iş­lev­sel ola­rak bir uyuş­ma­dır; bu uyuş­ma­nın de­mok­ra­tik ol­ma­sı is­te­nir olan­dır.
Es­nek­li­ğin en olum­suz kul­la­nı­lı­şı­na iş ya­şa­mın­da tanık olu­ruz. Emek ser­ma­ye ko­num­la­nı­şın­da es­nek­lik, ge­nel­lik­le emek­çi­le­rin hak ka­yıp­la­rıy­la so­nuç­la­nır. Üstte vur­gu­la­dı­ğı­mız bi­rey­sel uyum, ege­men sınıf eliy­le top­lu­ma uyar­la­nır. Yasal gö­rü­nüm­lü de­ği­şim­ler ve ku­rum­sal olu­şum­lar bu kap­sam­da­dır. En somut uy­gu­la­ma­sı ise, özel­leş­ti­ril­me­ler­dir. Yani halka ait ola­nın kişi veya grup­la­ra ve­ril­me­si­dir. Oysa sa­hip­lik ol­gu­su ya­şam­da bir­çok şeyin te­me­lin­de yer alır.” Yürü kulum” de­nen­ler bu sü­reç­te or­ta­ya çıkar(!) Sa­hip­lik so­ru­nu bir olmak ya da ol­ma­mak so­ru­nu­dur. Var­lık­lar­dan ko­pa­rı­lan­lar ya­şam­dan da kopar!...
Es­nek­lik – Ya­şa­mın ve Mü­ca­de­le­nin Çe­liş­ki­li Di­na­mi­ği

1. Giriş
Alın­tı: “Za­yıf­lık kut­sal, güç ise de­ğer­siz­dir…” (Wi­ki­söz)
Es­nek­li­ğin doğa ve ya­şam­la iliş­ki­si: do­ğum­da za­yıf­lık ve es­nek­lik, ölüm­de güç ve ka­tı­lık.
Tez: Es­nek­lik, ya­şa­mın de­vam­lı­lı­ğı­nı sağ­la­yan bir uyum me­ka­niz­ma­sı­dır; ancak top­lum­sal ve eko­no­mik bağ­lam­da es­nek­lik, çoğu zaman emek­çi­le­rin hak ka­yıp­la­rı­na yol açan bir araç ha­li­ne gelir.

2. Bi­rey­sel ve Doğal Boyut
Es­nek­lik = Ya­şa­ma uyum.
Maddi dün­ya­da es­nek­lik, kı­rıl­ma­la­rı önler; can­lı­lar­da ise ya­şa­ma tu­tun­ma­nın en kısa yo­lu­dur.
Es­nek­lik, de­ği­şim ve dö­nü­şü­me uyum­la doğ­ru­dan bağ­lan­tı­lı­dır. Yani es­nek­lik sür­dü­rü­le­bi­lir­li­ğin ön ge­re­ği­dir.
Po­zi­tif yak­la­şım: es­nek­lik, ya­şa­mın akı­şı­nı ko­lay­laş­tı­rır, alış­kan­lık ve ku­ral­la­rı aşa­rak var­lı­ğın ta­ze­li­ği­ni korur. Ge­rek­siz güç har­can­ma­sı­nı ön­le­ye­rek zaman ka­zan­dı­rır.

3. Top­lum­sal ve Eko­no­mik Boyut
Olum­suz kul­la­nım: İş ya­şa­mın­da es­nek­lik, emek-ser­ma­ye iliş­ki­le­rin­de ço­ğun­luk­la emek­çi­le­rin aley­hi­ne işler.
Ege­men sınıf, bi­rey­sel uyu­mun man­tı­ğı­nı top­lu­ma uyar­la­ya­rak yasal gö­rü­nüm­lü de­ği­şim­ler ya­ra­tır.
Özel­leş­tir­me ör­ne­ği: halka ait ola­nın kişi veya grup­la­ra devri.
Sa­hip­lik so­ru­nu: “Bir olmak ya da ol­ma­mak” me­se­le­si. Var­lık­lar­dan ko­pa­rı­lan­lar ya­şam­dan da kopar.

4. Te­orik Çer­çe­ve
Doğa–Top­lum Ana­lo­ji­si: Do­ğa­da es­nek­lik ya­şa­mı sür­dü­rür­ken, top­lum­da es­nek­lik çoğu zaman sö­mü­rü­ye kapı ara­lar.
Güç ve Çü­rü­me İliş­ki­si: Ka­tı­lık, ölü­mün yol­da­şı­dır; es­nek­lik ise ya­şa­mın ta­ze­li­ği.
Hak ve Sa­hip­lik: Es­nek­lik, hak­la­rın ko­run­ma­dı­ğı ko­şul­lar­da bi­re­yi ve top­lu­mu kı­rıl­gan hale ge­ti­rir.


5. Sonuç ve Tar­tış­ma
Es­nek­lik, bi­rey­sel dü­zey­de ya­şa­mın si­gor­ta­sı­dır; top­lum­sal dü­zey­de ise dik­kat­le sı­nır­lan­dı­rıl­ma­dı­ğın­da sö­mü­rü ara­cı­na dö­nü­şür.
Aka­de­mik öner­me: Es­nek­lik, reel olana uyar­lan­ma­lı; ancak top­lum­sal düz­lem­de hak ve sa­hip­lik il­ke­le­riy­le den­ge­len­me­li­dir. Böy­le­si bir den­ge­le­me, top­lum­sal söz­leş­me ve uz­laş­ma ni­te­li­ğin­de­dir.
Ma­ni­fes­to ka­pa­nı­şı: “Es­nek­lik ya­şa­mın ne­fe­si, ama hak­la­rın yok­lu­ğun­da zin­ci­rin ses­siz hal­ka­sı­dır.”