Siyaset bilimi okuduk yıllarca.
Devlet nedir, demokrasi nedir, yönetim biçimleri nelerdir, öğrendik.
Monarşi, aristokrasi, oligarşi, demokrasi...
Hepsini tanıdık, tanımladık, sınavlarını verdik.
Meğer eksik öğrenmişiz!
Geçenlerde karşıma bir kavram çıktı: Kakistokrasi!
Önce yanlış okudum sandım. Sonra baktım ki Yunancadan geliyormuş. En kötülerin, en yetersizlerin yönetimi anlamında kullanılıyormuş.
Üstelik yeni de değilmiş! Yüzyıllardır kullanılan bir siyasal eleştiri kavramıymış.
Demek ki insanlık, beceriksiz yöneticilerle yalnızca günümüzde tanışmamış!
Daha önce de illiberal demokrasiyle tanışmıştık.
Hani sandığın bulunduğu ama demokratik hak ve özgürlüklerin daraldığı, seçimlerin yapıldığı ama kurumların bağımsızlığının tartışmalı duruma geldiği yönetim anlayışı...
Şimdi bir de kakistokrasi çıktı karşımıza!
Gerçi aralarında önemli bir fark var.
İlliberal demokrasi siyasal rejimin niteliğini anlatıyor, kakistokrasi ise yönetenlerin niteliğini sorguluyor.
Bir başka anlatımla biri diğerini dışlamıyor!
İkisi aynı yönetimde de buluşabiliyor!
Ne güzel bir kavramsal dayanışma!
Birinde demokratik kurumlar aşınıyor, diğerinde liyakat eriyor.
Peki, geriye ne kalıyor?
Makamlar, koltuklar, unvanlar, yetkiler...
Bir de o koltuklardan kalkmak istemeyenler!
Gerçekte ilginç olan şu:
Demokrasi, halkın kendi yöneticilerini seçmesine dayanıyor.
Tamam da halkın seçtiği yöneticiler yetersiz çıkarsa ne olacak?
Seçilmiş olmak, yetkin olmanın da belgesi mi sayılacak?
Sandıktan çıkmakla liyakat kazanılıyorsa üniversiteleri, diplomaları, uzmanlığı ne yapacağız?
Sandığın yanına bir de diploma dağıtım masası mı kuralım?
Elbette demokrasi, yalnızca uzmanların yönetimi demek değil. Ama uzmanlığı küçümseyen, eleştiriyi susturan, liyakati sadakate feda eden bir yönetimden de iyi sonuç beklenemez.
Üstelik sorun yalnızca yöneticilerin kişisel özellikleri değil.
Öyle kurumlar oluşturursunuz ki en yetenekli insanı bile etkisizleştirirsiniz.
Öyle bir düzen kurarsınız ki yetersizlik kusur olmaktan çıkar, yükselmenin koşuluna dönüşür!
İşte bu koşullarda sorun birkaç kötü yönetici sorunu olmaktan çıkar.
Sistemin kendisi sorgulanmayı hak eder!
Neyse...
Biz geçmişte demokrasinin nasıl geliştirileceğini tartışıyorduk.
Günümüzdeyse demokrasinin başına hangi sıfatın geleceğini öğrenmekle meşgulüz!
Liberal, illiberal, kusurlu, seçimsel...
Şimdi de kakistokrasi!
Böyle giderse siyaset biliminin kavramlar sözlüğü, yönetim biçimlerinden çok yönetim arızalarının kataloğuna dönüşecek!
İyi de bütün bu kavramları öğrenirken gerçek soruyu unutmayalım:
Yönetim biçimlerinin adları mı çoğalıyor, yoksa iyi yönetimin kendisi mi azalıyor?
Dünlerde kamyonların arkasında yazardı:
“Ömür biter, yol bitmez!”
Ben de diyorum ki:
“Ömür biter, kavramlar bitmez!”
Madrabazın, düzenbazın, hokkabazın eksik olmadığı bir dünyada kavramlar tükenir mi hiç?
Hele bir de o kavramları yaşama geçirtenler tükenmiyorsa!
Neyse ki ben devletten emekli oldum ama öğrenmekten değil!
Ancora imparo!
Sağ oldukça daha neler öğreneceğim acaba?
