21 Şubat Uluslararası Anadili Günü olarak anılmıştır. Almanya’da bugün açıklanan istatistiğe göre evlerde ailede konuşulan Almancadan sonra yüzde on dört Türkçe geliyor.
Bu istatistiğe göre ülkede 21 milyon vatandaş evde çocuklarıyla iki dilde konuşuyor, Almanca Türkçe, Almanca Rusça, üçüncü sırada Almanca Arapça ve diğer dillerde.
Kullanıldığı kadar Türkçe dili değer listesinde lâyık olduğu sırayı, değeri alamıyor. Avrupa Birliğine üye ülke dili olmadığı nedeniyle açıklanıyor. Ama tarihten gelen Türkiye ve Türk düşmanlığı da etkili olabilir.
Küresel ticarette sınır görülmüyor, o halde Avrupa’da yaşayan, anadili Türkçe olan ve dilimizi korumak isteyen herkes satın aldığı her şeyde Türkçe kullanma kılavuzu olmasına dikkat edebilir. Ayakkabı boyası firmasına yazdım, cevap aldım. Yıllar önce benden çeviri rica ettiler.
Tren, otobüs gibi umumi yerlerde Almanca ve İngilizce duyuru yapılıyor. Türkçe ilâve için mücadele edilebilir.
Türkçeyi özel yapan harflerin okunuşunda yanlış telaffuzları bıkmadan düzeltmek gerek, ı,ç,ş,ğ,j, Işıl, Çatak, Şimşek, Yağmur, Jale gibi adlar doğru okunmalı.
Ana baba çocuğun evde öğrendiği Türkçe yeterli sanıyor. Onları, her ders gibi anadili dersinin de okulda öğretildiği, öğrenildiği inancında ikna etmeli. Yoksa Almanya’da Alman, Türkiye’de Türk çocukları da anadili derslerini okulda öğrenmezlerdi.
T.C. Berlin Başkonsolosluğu Eğitim Ataşeliği nezdinde Türkçe ve Türk Kültürü Dersi okullarda veriliyor. Okul ders programına alınması için on iki öğrenci olması gerekiyor.
Berlin Senatörlüğü nezdinde çalışan Türk öğretmenler yetmiş yıllarında başlayarak çok emek verdik.
Öğretmenlerin öğretmeni Adnan Binyazar Berlin Senatörlüğü tarafından davet edildi. 7.-10. sınıf Türkçe ders kitapları kitaplığımda en kıymetli yerinde duruyor.
Amaç, Türkçe dersinin okul saatlerinde verilmesi, öğrencinin günlük yaşamına uygun yazılmış kitapların kullanılmasıydı. Ülkede yaşayan Türk öğretmenlerin gelişmesine senatörlük çok emek verdi.
İki dilde okuma yazma, önce anadili okuma yazma, Türkçe birinci ve ikinci yabancı dil olmak üzere çeşitli modeller uygulandı. Birçok modele iki Almanya birleşmesiyle devam ettirilmedi.
Anadilini öğrenen öğrencilerin diğer ikinci, üçüncü öğrendiği dillerde daha başarılı olduğu bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Bu sonuca varmak için hayli zaman geçti.
Bazı Alman öğretmenlerin masasında kumbara vardı. Türkçe konuşan öğrenciler ceza olarak kumbaraya para atardı, aynı zamanda teneffüslerde bazı okullarda Anadili konuşma yasak edilirdi.
Almanya’da eğitim öğretim Eyalet hükümetleri yasalarına bağlı olduğu için, eyaletten eyalete kurallar değişiyordu, hâlâ öyle devam ediyor.
Azınlık toplumu ve gruplar mücadele etmeden bir amaca ulaşamaz. Her dil doğada açan çiçek misali, kaybolan her çiçek doğanın yoksullaşmasına sebep olur.
Essen Üniversitesi’nde Türkoloji okuyan öğrenciler öğretmen oluyor ve Türkçe dersi veriyor. Almanya’da öğretmenler iki branşta ders vermede yeterli olmak zorundadır. Yani Almanca Türkçe, Almanca Rusça, Almanca Fizik gibi.
Türkçe anadili olarak ders, ana babası son yıllarda Almanya’ya gelen öğrenciler için geçerlidir. Ama ailesi veya büyükleri altmış yıllarında gelenlerin üçüncü, dördüncü nesil için anadili dersleri mümkün değildir. Bu öğrencilere Türkçe dersi ülke dili Almancadan sonra ikinci, hatta üçüncü dil olarak öğretilmelidir.
Anadil diğer dil üretilen temel dil anlamına gelir Latince gibi. Anadili ise anamızdan öğrendiğimiz dildir. Çoğu kez yanlış kullanılıyor. Tek bir harfin etkisi önemlidir.
Türkiye ve Almanya/Avrupa’nın çok yönlü ekonomik ilişkileri vardır. Bu nedenle de gençlerimize iş sahasında de yeni ufuklar açacaktır. 2025 yılı itibariyle yedi binden fazla Alman firması Türkiye’de yatırım yapmaktadır.
Kültür, film ve sanat ilişkilerinde de güzel örnekler var. Muhteşem Yüzyıl dizisinde baş rolü canlandıran Berlinli Meryem Uzerli gibi çok sayıda sanatçı, oyuncu olduğu tahmin ediliyor. Böyle bir araştırma,
istatistik oldukça faydalı olur. Her iki ülkede aktif çalışan Avrupa’da yetişmiş sanatçılar olduğunu duyuyor ve okuyorum. Berlinli Sema Poyraz özür Dilerim filminde Antalya Portakal Film festivalde ödül almıştı.
Dil insanları duygudaş yapar. Türkiye resmi daireden gelen bir mektubu konsolosluktan almaya gittim. Üç noktada sıra beklemem gerekiyordu.
Gençler bana sırasını verdi, ayakta Siz yorulmayın, dediler. Çok duygulandım, böyle bir davranışı Alman toplumunda elli altı yıldır görmedim yaşamadım.
Aynı gün Konsoloslukta anadili dersi ile ilgili bilgi, duyuru ilânı dağıtan genç kızımızın kitap okuduğunu görünce çok sevindim. Çünkü gençlerin elinde yalnız mobil telefon görülüyor, pandemi gibi.
Bu duyuru iki dilde yazılmış, önemli sorulara cevap veriliyor. Fakat Türkçe artık Almanya/Avrupa’da anadili yanında yabancı değil, ikinci ve üçüncü dil olarak da öğretilmelidir.
1963 yılında okuma yazma öğrettiğim bir öğrencim avukat olmuş. Sosyal medyada bana ulaştı. Sen bana 65 sayısını öğrettin, bununla matematiğe, sayılara ilgim arttı, diyor. Bu sayı Van araba plâka numarası, o zaman
en son vilâyet idi. Öğrencilerimin çoğunun anadili Erciş Yatılı Bölge Okulu’nda Kürtçe idi, ama severek arzu ederek Türkçe öğrendiler.
O halde ülke dili Almanca’da çocuğunun geleceğini gören velilerin endişelerini anlayarak, anadili Türkçe yanında ikinci, hatta üçüncü dil olarak Türkçe dersleri verilmeli ve buna uygun ders kitapları öğrencinin yaşadığı ortamda yazılmalıdır.
Hoşça kalın!
Kaynaklar:
WDR Cosmo Radio, Türkçe,
T.C. Berlin Başkonsolosluğu, Eğitim Ataşeliği el ilânı,
Türkçe ve Türk Kültürü dersi, iki dilde,
www.berlin.meb.gov.tr
Kayıt Formuna kara kod ile ulaşabilirsiniz:
