COP31, Dünya İklim Zir­ve­si An­tal­ya'da devam edi­yor. Bu­ra­da tar­tı­şı­lan el­bet­te yal­nız­ca iklim değil. İklim­le bağ­lan­tı­lı ola­rak sür­dü­rü­le­bi­lir­li­ğe iliş­kin pek çok konu da bu baş­lık al­tın­da de­ğer­len­di­ri­le­bi­lir. Ben ise ko­nu­nun tu­rizm­le olan bağ­lan­tı­sı­na de­ğin­mek is­ti­yo­rum.
Ön­ce­lik­le top­lan­tı­nın ne­re­de ya­pıl­dı­ğı­na ba­ka­lım: An­tal­ya'da. Yani Tür­ki­ye tu­riz­mi­nin baş­ken­tin­de. Hatta bugün oku­du­ğum ya­ban­cı bir ga­ze­te­de top­lan­tı­nın yeri Tür­ki­ye ola­rak değil, doğ­ru­dan An­tal­ya ola­rak be­lir­ti­li­yor­du. Bu bile An­tal­ya'nın dünya ça­pın­da ne kadar ta­nın­mış, bi­li­nen ve güçlü bir marka kent ol­du­ğu­nu gös­te­ri­yor.
An­tal­ya, dün­ya­nın en fazla beş yıl­dız­lı ote­li­ne sahip des­ti­nas­yon­la­rın­dan biri. Aynı za­man­da ka­li­te­li hiz­met su­nu­muy­la ve özel­lik­le her şey dahil kon­sep­ti­nin yoğun uy­gu­lan­ma­sıy­la öne çıkan önem­li bir tu­rizm mer­ke­zi­miz.
Ben ko­nu­yu, özel­lik­le her şey dahil sis­te­mi üze­rin­den de­ğer­len­dir­mek is­ti­yo­rum.
Her şey dahil kon­sep­tiy­le ta­ti­le gelen tu­ris­tin otel dı­şı­na kolay kolay çık­ma­dı­ğı dü­şü­nü­lür. Çünkü ta­til­ci­nin yak­la­şı­mı ge­nel­lik­le şöy­le­dir: "Ben zaten her şeyin pa­ra­sı­nı öde­dim. Dı­şa­rı­da ye­ni­den mas­raf yap­ma­ma gerek yok."
Doğ­ru­su, bu yak­la­şım tu­riz­min özün­den ve temel amaç­la­rın­dan bir mik­tar uzak­la­şıl­ma­sı­na neden olu­yor. Tu­rist, bu­lun­du­ğu des­ti­nas­yo­nu ta­nı­mak, yerel ya­şa­mı gör­mek, fark­lı lez­zet­le­ri keş­fet­mek ve çev­re­si­ni de­ne­yim­le­mek ye­ri­ne çoğu zaman ote­lin sı­nır­la­rı içe­ri­sin­de ta­ti­li­ni ta­mam­lı­yor.
Üs­te­lik otel­de ge­çi­ri­len sü­re­nin art­ma­sı, tü­ke­ti­min de art­ma­sı­na neden olu­yor.
Bir tu­ris­tin tü­ke­ti­mi ile yerel hal­kın tü­ke­ti­mi aynı mı?
Ko­nu­yu biraz da ra­kam­lar­la de­ğer­len­di­re­lim. Her şey dahil kon­sep­tiy­le ça­lı­şan otel­ler­de kişi ba­şı­na düşen gün­lük tü­ke­tim için çe­şit­li tah­mi­ni ara­lık­lar şöyle ifade edi­le­bi­lir:
Tü­ke­tim türü Otel­de kişi başı gün­lük tü­ke­tim
Su 300-600 litre
Elekt­rik 15-35 kWh
Gıda te­da­ri­ki 1,5-2,5 kg
Gıda atığı 300-700 gram
Yerel hal­kın kişi ba­şı­na gün­lük tü­ke­ti­mi­ne bak­tı­ğı­mız­da ise yak­la­şık de­ğer­ler şöy­le­dir:
Tü­ke­tim türü Yerel halk kişi başı gün­lük tü­ke­tim
Su 150-230 litre
Elekt­rik 4-7 kWh
Gıda Bes­len­me alış­kan­lık­la­rı­na ve ürün çe­şit­li­li­ği­ne göre de­ği­şir
Not: Bu ra­kam­lar genel de­ğer­len­dir­me ve tah­mi­ni ara­lık­lar­dır. Ote­lin sı­nı­fı­na, do­lu­luk ora­nı­na, ik­li­me, alt­ya­pı­ya ve tü­ke­tim alış­kan­lık­la­rı­na göre de­ği­şe­bi­lir.
Yu­ka­rı­da­ki ra­kam­lar bize önem­li bir ko­nu­yu dü­şün­dü­rü­yor: Tu­rizm­de kişi ba­şı­na düşen kay­nak tü­ke­ti­mi, yerel hal­kın gün­lük tü­ke­ti­mi­nin üze­ri­ne çı­ka­bi­li­yor. Bu yal­nız­ca Tür­ki­ye'ye özgü bir durum da değil; yoğun hiz­met ve ko­nak­la­ma tü­ke­ti­mi, dün­ya­nın fark­lı tu­rizm des­ti­nas­yon­la­rın­da da sür­dü­rü­le­bi­lir­lik açı­sın­dan tar­tı­şı­lı­yor.
Asıl sor­gu­la­ma­mız ge­re­ken konu israf.
Her şey dahil sis­te­mi gi­de­rek daha fazla kabul gö­rü­yor. Otel­ler de bu sis­te­min sun­du­ğu hiz­met­ten vaz­geç­mek is­te­mi­yor. El­bet­te otel­le­rin amacı israf ya­rat­mak değil. Ancak su­nu­lan hiz­me­tin do­ğa­sı ge­re­ği, kont­rol edil­me­di­ğin­de ciddi mik­tar­lar­da tü­ke­tim ve gıda atığı or­ta­ya çı­ka­bi­li­yor.
Bu­ra­da özel­lik­le tu­rist­le­rin tü­ke­tim alış­kan­lık­la­rı­na dik­kat çek­mek is­ti­yo­rum.
Her ül­ke­nin in­sa­nı aynı tü­ke­tim alış­kan­lı­ğı­na sahip değil. Bazı in­san­lar yi­ye­cek­le­ri mik­tar ko­nu­sun­da kont­rol­lü dav­ra­nır­ken ba­zı­la­rı ise tü­ke­te­me­ye­cek­le­ri­ni bil­dik­le­ri halde ta­bak­la­rı­nı ge­re­ğin­den fazla dol­du­rup ma­sa­da bı­ra­ka­bi­li­yor.
Bu dav­ra­nı­şın ar­ka­sın­da yal­nız­ca alış­kan­lık değil, çevre bi­lin­ci­nin ye­te­rin­ce ge­liş­me­miş ol­ma­sın­dan kay­nak­la­nı­yor. Bunu eği­tim­le de iliş­ki­len­dir­mek ge­re­ki­yor.
Otel tem­sil­ci­le­ri­nin mi­sa­fir­le­ri tek tek uya­ra­rak bu dav­ra­nış­la­rı ön­le­me­si el­bet­te kolay değil. Ancak otel­le­rin ortak alan­la­rın­da, açık bü­fe­ler­de ve yi­yecek sunum nok­ta­la­rın­da dik­kat çe­ki­ci bil­gi­len­dir­me lev­ha­la­rı kul­la­nı­la­bi­lir.
"İhti­ya­cı­nız kadar alın, tü­ke­te­bi­le­ce­ği­niz ka­da­rı­nı ta­ba­ğı­nı­za koyun" gibi basit ama et­ki­li me­saj­lar­la mi­sa­fir­le­re ula­şı­la­bi­lir. Ge­rek­siz tü­ke­ti­min do­ğa­ya, çev­re­ye ve ge­lecek ne­sil­le­re ver­di­ği zarar an­la­tı­la­bi­lir.
Çünkü sür­dü­rü­le­bi­lir tu­rizm yal­nız­ca ener­ji ta­sar­ru­fu yap­mak, su tü­ke­ti­mi­ni azalt­mak veya çev­re­yi ko­ru­mak de­ğil­dir. Aynı za­man­da tü­ke­tim alış­kan­lık­la­rı­mı­zı de­ğiş­tir­mek ve is­ra­fın önüne geç­mek­tir.
Tu­riz­min ge­le­ce­ği­ni artık tu­rist sa­yı­sıy­la ölç­me­me­li­yiz.
Tu­rizm el­bet­te ola­cak­tır ve ge­li­şe­cek­tir. Ancak bun­dan sonra tu­riz­mi yal­nız­ca ül­ke­ye gelen tu­rist sa­yı­sı üze­rin­den de­ğer­len­dir­mek doğru de­ğil­dir. Tu­riz­min ya­rat­tı­ğı eko­no­mik ge­ti­ri­yi, yerel eko­no­mi­ye kat­kı­sı­nı, kişi ba­şı­na düşen ge­li­ri ve doğal kay­nak­lar üze­rin­de­ki et­ki­si­ni bir­lik­te ele al­ma­lı­yız.
Başka bir ifa­dey­le, daha fazla tu­rist ağır­la­mak ye­ri­ne daha fazla katma değer ya­ra­tan, kay­nak­la­rı daha ve­rim­li kul­la­nan ve bu­lun­du­ğu des­ti­nas­yo­na daha fazla katkı sağ­la­yan bir tu­rizm an­la­yı­şı­na yö­nel­me­li­yiz.
Dün­ya­nın en önem­li or­ga­ni­zas­yon­la­rın­dan biri olan COP31'in, tu­riz­min ge­le­ce­ği­nin ye­ni­den de­ğer­len­di­ril­me­si­ne, sek­tö­rün doğru bir yol ha­ri­ta­sı oluş­tur­ma­sı­na ve sür­dü­rü­le­bi­lir tu­rizm an­la­yı­şı­nın ge­liş­me­si­ne ve­si­le ol­ma­sı­nı te­men­ni edi­yo­rum.