Gizem fel­se­fe­de du­yu­la­rı aşan; usu­mu­zun doğal du­ru­mun­da va­ro­lu­şu ve özü bize ka­pa­lı, saklı şey, do­ğa­üs­tü inanç du­yu­la­rı. Gi­zem­li ise için­de gizem bu­lu­nan, ne ol­du­ğu be­lir­le­ne­me­yen, eşan­la­mı es­ra­ren­giz.
Din dersi öğ­ret­me­ni, gö­nül­lü Papaz olan Frank Bür­ger’in, der­le­yip yaz­dı­ğı kitap, Al­bert Sc­h­we­izer’in ha­ya­tı ile il­gi­li gi­zem­li yol­cu­lu­ğun izin­de geniş kap­sam­lı bir ge­zi­yi an­la­tı­yor.
Kitap ta­nı­tı­mı­nı Ber­lin Par­la­men­to­su Sos­yal De­mok­rat Parti (SPD) Mil­let­ve­ki­li Se­ba­hat Atlı or­ga­ni­ze etti. 20 Eylül 2026 ta­ri­hin­de Ber­lin Par­la­men­to se­çi­min­de tek­rar aday olan Se­ba­hat Atlı Frank Bür­ger’in kı­sa­ca bi­yog­ra­fi­ni an­la­ta­rak top­lan­tı­nın açı­lı­şı­nı yaptı.
Bu ki­ta­bın ta­nı­tı­mı se­çim­den önce ya­pıl­ma­sı ra­di­kal ırkçı Al­man­ya için Al­ter­na­tif (AfD) par­ti­si­nin oy­la­rı­nı yük­selt­ti­ği bir ta­rih­te uyarı ni­te­li­ğin­de­dir.
Al­bert Sc­h­we­izer sa­va­şa, si­lah­lan­ma­ya ve ırk­çı­lı­ğa karşı mü­ca­de­le et­miş­tir. Mü­zis­yen, din bilim adamı, fi­lo­zof, dok­tor ol­du­ğu için çok yönlü et­ki­si ol­muş­tur.
Be­yaz­la­rın Af­ri­ka kı­ta­sın­da si­yah­la­ra uy­gu­la­dık­la­rı sö­mür­ge ve ırk­çı­lı­ğa karşı orada has­ta­ne aça­rak, Af­ri­ka­lı­la­rın ya­ra­la­rı­na mer­hem ol­ma­ya çaba gös­ter­miş­tir. Frank Bür­ger, çok yönlü din ve bilim ada­mı­nın ya­şa­dı­ğı kent­le­ri, zi­ya­ret et­ti­ği müze, saray, ki­li­se­le­re ka­tı­lım­cı­la­ra yol­cu­luk yap­tır­dı. Ta­nış­tı­ğı, ders al­dı­ğı, örnek al­dı­ğı yazar ve mü­zis­yen­le­rin bi­yog­ra­fi­si hak­kın­da bilgi verdi, Bach, Wag­ner, Go­et­he gibi. Al­bert Sc­h­we­izer adı ve­ri­len ev ve diğer ya­pı­la­rın fo­toğ­raf­la­rı­nı gös­te­re­rek an­lat­tı.
Ber­lin-Span­dau Jo­han­ness­tift’de adı ve­ri­len bi­na­yı sınıf ge­zi­sin­de görüp merak et­miş­tim.
Vakıf, der­nek ve ini­si­ya­tif gibi ku­ru­luş­lar­da emek ve­ren­le­ri de unut­ma­dı.
Benim gibi yor­gun emek­li öğ­ret­men­le­rin bile dik­kat­le din­le­me­si­ni ses to­nu­nu şa­ha­ne kul­la­na­rak sağ­la­dı. Top­lan­tı sü­re­sin­de saate bakma ih­ti­ya­cı duy­ma­dım. Top­lan­tı­ya ka­tı­lan­la­rın bil­gi­le­ri­ne yer ve­re­rek kitap ta­nı­tı­mı­nı zen­gin kıldı.
Top­lan­tı sona er­di­ğin­de uzun bir yol­cu­luk­tan dön­müş gibi his­set­tim.
Ber­lin, Sc­h­wet­zin­gen, He­idel­berg ve daha bir­çok şe­hir­le­ri gez­dik, Af­ri­ka’ya kadar ge­zi­miz uzan­dı.
Kitap ka­pa­ğın­da­ki Cami fo­toğ­ra­fı İslâm di­ni­ne hoş­gö­rü­yü ifade edi­yor.
Al­man­ya’da Os­man­lı mi­ma­ri­si moda ol­du­ğu zaman inşa edil­miş.

Lu­d­wig Phi­lipp Al­bert Sc­h­we­izer 14 Ocak 1875 yı­lın­da Kay­ser­berg ken­tin­de dün­ya­ya geldi. 4 Eylül 1965 yı­lın­da Af­ri­ka kı­ta­sın­da Lam­ba­re­ne, Gabun ken­tin­de vefat etti. Dok­tor, fi­lo­zof, din bilim

in­sa­nı, müzik bilim adamı, savaş kar­şı­tı 20. Yüz­yı­lın en önem­li fikir ada­mı­dır.
Çok sa­yı­da ödül al­mış­tır, ama en önem­li­si 1953 yı­lın­da al­dı­ğı Barış Nobel ödü­lü­dür.
Ba­ba­sı Papaz Pro­tes­tan mez­he­bin­de ina­nan­la­rın din gö­rev­li­siy­di. Aile­nin des­te­ği ol­ma­dan o zaman da yük­sel tah­sil yap­mak kolay ol­maz­dı. 1898 yı­lın­da Straßburg üni­ver­si­te­sin­de din bilim adamı ola­rak yük­sek tah­si­li­ni ta­mam­la­dı.
1913 yı­lın­da Fran­sa sö­mür­ge­si olan Lam­ba­re­ne’de inşa edi­len kli­nik 1200 km me­sa­fe­de Gabun akar­su­yu ya­kı­nın­day­dı. Aç­tı­ğı has­ta­ne­de dok­tor ola­rak ça­lış­mak ar­zu­suy­la üni­ver­si­te­de tek­rar öğ­ren­ci olmak is­te­di. Do­çent ol­du­ğu için özel izin ge­re­ki­yor­du. Pro­fe­sör ol­du­ğun­da 38 ya­şın­day­dı.
1912 yı­lın­da Ya­hu­di inan­cın­da, ta­rih­çi Harry Bress­lau ve Ca­ro­li­ne kızı He­le­ne Bress­lau (1879-1957) ile ev­len­di. 1919 yı­lın­da doğan kızı Rhena Sc­h­we­izer-Mil­ler ba­ba­sı­nın kur­du­ğu vakfı 1970 yı­lı­na kadar yü­rüt­tü.
Anne, baba ve kız­la­rı­nın me­zar­la­rı Af­ri­ka’dadır. Vakıf ba­ğış­la hâlâ ça­lış­ma­la­rı­na devam edi­yor.
Eşi­nin Ya­hu­di bir aile­den ge­li­yor ol­ma­sı, Hit­ler re­ji­min­de ha­yat­ta kal­ma­sı­nı zor­laş­tır­dı. Bu ne­den­le Fran­sız ve Alman va­tan­daş­lı­ğı ara­sın­da de­ği­şi­yor­du. Aile evde iki dil ko­nu­şu­yor­du. Org re­for­mun­da Fran­sız ki­li­se mü­zi­ğin et­ki­si oldu.
Ülke sı­nır­la­rı­nı çok­tan aşmış bir bilim in­sa­nı, mü­zis­yen artık kıta sı­nır­la­rı­nı da aşa­rak dünya va­tan­da­şı ol­muş­tur.
Fel­se­fe, müzik bi­li­mi, bi­yog­ra­fi hak­kın­da ya­zıl­mış eser­ler, ürün­ler ve film­ler dok­to­ra ça­lış­ma­sı yap­mak is­te­yen üni­ver­si­te öğ­ren­ci­le­ri için fay­da­lı ola­cak­tır.
Sev­gi­li oku­yu­cu­la­rım, Frank Bür­ger’in büyük bir ça­bay­la, ge­ze­rek der­le­di­ği bu ki­ta­bı merak eden her­kes oku­ma­lı. Irk­çı­lı­ğın ye­ni­den hort­la­dı­ğı Al­man­ya-Av­ru­pa’da böyle insan olma sa­na­tı­nı be­ce­ren­ler örnek ola­rak gös­te­ril­me­li.
Al­bert Sc­h­we­izer gibi öncü dü­şü­nür­ler ve dü­şün­ce­si­ni uy­gu­la­yan­lar ol­ma­say­dı, Fe­de­ral Al­man­ya Cum­hu­ri­ye­ti Ana­ya­sa­sı­na (23.05.1949) bi­rin­ci madde alın­maz­dı her­hal­de.
“İnsa­nın onuru do­ku­nul­maz­dır. Tüm dev­let erki ona saygı gös­ter­mek ve onu ko­ru­mak­ta yü­küm­lü­dür.
Bu ne­den­le, Alman halkı do­ku­nul­maz ve dev­re­dil­mez insan hak­la­rı­nı, yer­yü­zün­de her insan top­lu­lu­ğu­nun, ba­rı­şın ve ada­le­tin te­me­li ola­rak tanır.”
Tarih, Alman hal­kı­na yal­nız ül­ke­sin­de değil, Fi­lis­tin halkı dahil tüm ge­ze­ge­ni­miz­de insan hak­la­rı­nı ko­ru­ma so­rum­lu­lu­ğu ver­miş­tir.
Hoşça kalın.
1) Kay­nak, okuma ve araş­tır­ma kitap: Frank Bür­ger, Al­bert Sc­h­we­izer,160 sayfa Sch­röck Ver­lag, Altlußheim,2025
2) WI­KI­PE­DIA (33 sayfa)
3) Ana­ya­sa bi­rin­ci madde alın­tı: Fe­de­ral Al­man­ya Cum­hu­ri­ye­ti Ana­ya­sa­sı, Con­cept Ya­yı­ne­vi, ter­cü­me Ali­şan Genç, TBB (1999).